İnsanlar bilgiye ulaştıktan sonra onu saklamak ve daha sonra faydalanmak istemişlerdir. Bilgi işlem sektöründe  Backup çok önemli bir kavramdır. Veriler bir kurumun yaşamını sürdürmesi, para kazanması ve devamlılığını sürdürüp büyümesi  için hayati önemli olabilir. Örneğin bir borsa finans kurumunun, bankanın yada muhasebe danışmanlığı firmasının müşteri verileri, kasa kayıtları yada bunların tutulduğu veritabanı sunucularının, mesajlaşma hizmeti veren mail serverlarının her zaman güncel ve doğru veriyle çalışması, dahası da her zaman erişilebilir olması çok önemlidir.

 3rd party araçları saymazsak şimdiye kadar bu işi Ntbackup adı verilen Windows yazılımı ile yapmaktaydık. Microsoft, Windows Server 2008 ile birlikte bu alışkanlığımızı değiştiriyor. Backup ve Restore gibi önemli bir konuyu artık doğrudan bu iş için adanmış bir merkezden yapacağız : “Windows Server Backup”  ile.

 Windows Server Backup ( yazının kalanında kısaca WSB olarak bahsedeceğim ), Microsoft MMC tabanlı çalışan bir Windows uygulaması. Dolayısıyla MMC 3.0′ın bütün avantajlarından faydalanabiliyorsunuz. Tek başına ya da diğer mmc snap-inleri ile birlikte kullanabilirsiniz. WSB’ı başlatmak için Server Manager’daki Storage bölümünü kullanabilirsiniz.

                “Yeni backup aracımız eski ntbackup a göre oldukça sade bir arayüze sahip.”

                Yeni WSB pek çok değişikliği de beraberinde getiriyor. Yukarıda da bahsettiğim gibi eski alışkanlıklarımızdan kurtulmamız gerekecek. Tek değişiklik arayüzün değişmesi değil, kullanabileceğimiz backup seçeneklerininde azalması. Örneğin eskiden Normal Backup, Copy, Daily, Incremental, Differential backup türleri vardı. Şimdi sadece Full ve Incremental olmak üzere iki tür backup var.

                Eskiden sadece yedeklemek istediğiniz tek bir dosya, belli bir dizin, system state yada  herşeyi yedekleyebiliyorsunuz. Şimdi ise Volume bazlı bir yedekleme söz konusu. Ya işletim sistemi ve ona bağlı dosyaları yada data içeren belli bir Volume’u  yedekleyebilirsiniz. Bunlar belki de bir  dezavantaj olarak görünmekle birlikte, Microsoft’un yedekleme yaparken veri bütünlüğüne daha fazla önem vermesi olarak da düşünülebilir.

İyi gelişmelerde yok değil, hatta bunlar yukarıdaki dezavantajları size unutturacak kadar iyi. Artık backuplar Volume Shadow Copy  servisleri ile sıkı sıkıya bağlanmış durumunda. Böylelikle backup ve restore işlemleri çok hızlı bir şekilde yapılabiliyor.

WSB’a MMC 3.0 ile gelen bir avantajda,  yalnızca local serverın değil başka bir serverında uzaktan backupını alabilir yada restore edebilirsiniz.

Neyse ki restore işlemi sırasında backup’daki gibi kısıtlanmıyoruz. Yani istediğiniz herhangi bir dosyayı, dizini yada datayı restore edebilirsiniz.

Pek çok Small Business IT Administrator’un sıkıntısı, ntbackup’ın CD-RW yada DVD-RW yazıcılara backup alınamamasıydı. Artık Windows Server Backup ile DVD-RW‘lara da backup alabiliyorsunuz. Tabii ki bunların dışında pek çok backup ünitesi, NAS aygıtı ve network paylaşımları, USB 2.0 ve IEEE1394 arayüzünü kullanan harici disklere de backup alabilirsiniz.

Btüün bunların yanında  Exchange Server, Sharepoint gibi sunucu ürünlerini ve bunların databaselerini de yedekleyebilir, yedekten hızlı ve kolayca geri dönebilirsiniz.

 
 

Windows Server Backup’ın Kurulumu

WSB,  2008′de varsayılan olarak kapalı bir özellik olarak geliyor. Server backup ı kullanabilmek için öncelikle yüklemeniz gerekiyor. Backup bir Windows feature olarak kabul edildiği için, Server Manager’daki  Features bölümündeki  “Add Features” butonuna  tıklayarak kurabilirsiniz . Kurulum sırasında ek olarak komut satırı araçlarıda yükleyebilirsiniz ( Tabi ki komut satırından yada scriptler backup almak istiyorsanız ).


Şekil 1  – Gerekli bileşenleri yükleyin.

                Bir sonraki  adımda Features listesinden  “Windows Server Backup Features” ı seçin. Seçiminizi yaptıktan sonra  size seçimize bağımlı olan bileşenleri –ki bu bileşen “Windows Recovery Disc” dir – yüklemenizi hatırlatan bir pencere çıkar. Bu pencerede çıkan uyarıyıda onayladıktan sonra, Next‘e tıklayıp kurulumu başlatın. Bir kaç dakika içinde kurulum bitecektir. Kurulum bittikten sonra Server Manager‘daki  Storage bölümü altındaki “Windows  Server Backup“dan yada boş bir mmc snap-ininden Server backup ı ekleyerek ulaşabilirsiniz. Açıldıktan sonra Server Backup aşağıdaki gibi görünecektir ( Şekil 2)


Şekil 2 – Yeni Windows Backup aracınız.

 
 

WSB kullanacaksanız, backup işlerinde bir kısıtlama daha var. İşletim sisteminin bulunduğu bir volume u yedekleyecekseniz, yedekleme dosyasını aynı ı volume a kaydedemezsiniz. Yani C:\ sürücüsünün yedeğini alıyorsanız aldığınız yedek C:\ üzerinde bulunamaz. Bu mantıklı bir seçenek , zira işletim sistemi dosyaları  bir şekilde zarar görürse yada sorun yaşıyorsanız aldığınız backup dosyası da işe yaramazdı.

Basit bir Backup işini başlatmak

Server Backup’da backup işini iki şekilde başlatabilirsiniz : Backup Schedule ve Backup once seçenekleriyle. Backup Schedule seçeneğini sadece Administrators grubunun bir üyesi başlatabilir. Backup once’ı ise Backup Operators yada Administrators  grubunun bir üyesi  başlatabilir. Backup Schedule, adı üzerinde, backup işlerinin zamanlanmasını sağlar. Backup once ise sadece bir seferlik bir backup işi başlatır.

İlk olarak  Backup Once seçeneğini kullanarak backup alalım. MMC’nin sağ panelinde Backup Once linkine tıklayın.

Şekil 3 – Backup Once ile bir seferlik bir backup işi başlatın.

Sihirbazı başlattıktan sonra, Backup Schedule ile kullnılan ayarları mı yoksa farklı ayarları mı kullanmak istediğinize dair bir  pencere gelir. Eğer daha önce backup schedule ile backup almışsanız onun ayarlarını kullanabilirsiniz. Aksi halde “Different Options” seçeneğini seçiniz. Daha sonra next butonuna tıklayarak devam edelim. 

 
 


Şekil 4 – Server ın tamamını mı yoksa, belirttiğiniz partition mı?

 
 

Bu adımda Full Server ( Recommended) yada Custom  olmak üzere iki seçeneğimiz var. Windows 2008 backup da eskiden ntbackup da yapabildiğimiz gibi tek bir dosya yada klasörün backup ını alamıyoruz maalesef. Bunun yerine tek bir partition, tüm partitionlar yada işletim sistemi ve servislerin dosyalarının bulunduğu tüm partitionların backup ını alabilirsiniz.  Custom’ı tıklayarak yolumuza devam edelim.

 
 

Backup schedule’da backup once’dan farklı olarak Şekil 4′teki ekrandan sonra Backup alınacak saat ve günleri seçmenizi sağlayan bir ekran görürsünüz.


Backup alacağınız saatleri seçiniz ve günleri seçin.

 
 

Bu kısımdaki zamanlama tarih ve saatleri ntbackup daki kadar detaylı değil. Seçebileceğiniz zamanlama, günde bir defa (Once a day) yada günde bir defadan fazla (more than once day belirtilen saatlerde) olarak seçebilirsiniz.


Şekil 5 – Yedeklemek istediğiniz partition(ları) seçiniz.

Ben C:\ sürücüsünün backup ını alacağım. Bunun için karşıma gelen seçim listesinde C: partiton ını seçiyorum.

Bu ekranda ayrıca Enable System Recovery adlı bir seçenek daha mevcut. Enable system Recovery seçeneği, ntbackup’daki System State Backup a eş değer bir backup seçeneğidir. ESR ile işletim sisteminiz ve ona bağlı tüm dosyaları, ayrıca bu dosyaları içeren partitionlar backup alınmak üzere işaretlenir. Next butonuna tıklayarak devam edelim.

 
 


Şekil 6 – Yedekleri depolayacağınız yeri seçin.

Karşınıza gelen ekranda alacağınız backup dosyalarını nerede depolamak istediğinize dair bir seçim yapmanız gerekir. 2 farklı yerde backup larınızı saklayabilirsiniz. Yerel makina,ona bağlı sürücüler de ve ağ üzerindeki başka bir makinadaki paylaşımda..

Server backup’da backupları saklayabileceğiniz depolama birimlerinin çeşidi artırılmış. Artık USB ve IEEE1394(Firewire) harici diskler, CD-RW/DVD-RW sürücüler ve geniş bir yelpazede backup ünitelerini kullanabilirsiniz. Tabiiki bunun yanında local sürücülerinizi de seçebilirsiniz.

Ben local drives seçeneğini seçerek yola devam ediyorum. Bu aşamada alınan  backup dosyalarının saklanacağı yer olarak E: partition ını seçiyorum. Yalnız burada önemli bir nokta var. Eğer işletim sisteminizin backupını alıyorsanız, backup dosyalarınız, işletim sistemini içeren bir partitionda tutulamaz. Yani C: partitionındaki Windows dizininizi backuplıyorsanız, hedef lokasyon C:\ olamaz.  Bunun yanında backupını aldığınız bir partitionın yedeğini aynı partition üzerinde tutamazsınız.

Sonraki aşamada karşıma gelen pencerede ne tür backup almak istediğinizi seçmeniz gerekir. İki şekilde backup alabilirsiniz. VSS Copy ( Recomended)  ve VSS Full . VSS Copy backup, ntbackup’dan aşina olduğumuz copy backup ile aynı mantıkda. Microsoft, eğer backup almak için başka bir yazılım kullanıyorsanız ( Veritas, Symantec Backup Exec gibi ) VSS Copy backup almanızı tavsiye ediyor. Çünkü Copy backup’da yedeğini aldığınız dosyaların Arşiv öznitelikleri aynen korunur. Böylece diğer backup yazılımıda bu dosyaları backuplayabilir.

 
 


Şekil 7 – Almak istediğiniz backup türünü belirtiniz.

VSS Full backup seçeneği ise, bizim bildiğimiz Normal yada full backup a karşılık geliyor. Eğer backup almak için başka bir yazılım kullanmıyorsanız bu backup ı tercih etmelisiniz. Her iki tür backup da da Volume Shadow Copy Services etkin bir şekilde kullanılır. VSS artık kalıcı bir şekilde backuplara entegre edilmiş durumda. Ntbackup da bu seçeneği devredışı bırakabiliyorsunuz.

 
 

Ben VSS Full seçeneğini seçip next ve backup butonlarına  tıklayıp backup ı başlatıyorum.


Şekil  8 – Backup işlemi tamamlandı.

 
 

Backup aldığınız dosyaların boyutuna ve yedeklediğiniz ortama bağlı olarak backup bir miktar süre alacaktır. Backup işlemi tammalandığında yukarıdakli şekildeki ekranla karşılaşırsınız. Close butonuna tıklayarak bu ekranıda kapatalım. Böylelikle backup işlemi bitecek ve ana konsola geri döneceksiniz.

Not:WSB ile bir disk bölümü veya başka tür bir ortamda en fazla 512 adet farklı backup tutabilirsiniz. Bu 512 sınırı aynı zamanda VSS servisininde sınırıdır. WSB, VSS ile sıkı sıkıya bağlanmıştır.

 
 

Alınan Yedekten Geri Dönmek ( Restore )

Alınan yedekten geri dönmek backup almaktan daha basittir. Zaten server backup da, sadeleştirilmiş arayüz ve sihirbazlar sayesinde bu iş çok kolay. Yukarıdaki örnekte basit bir backup almıştık, şidi aldığımız bu backupdan geri dönelim. Bunun için Server Backup konsolunu açıp, sağ paneldeki recover seçeneğini seçiniz.

Seçiminizi yaptıktan sonra size sorulan ilk soru backup ı hangi serverdan geri dönmek istediğinizdir. Burada seçebileceğiniz iki seçenek var  : <Makina adı> (This Server) yani kendi makinanız ve Another Server yani bir başka makinadan.

                Backup ı kendi makinamda almıştım bu sebeple ben kendi makinamı seçeceğim. WSB’da backup aldığınız zaman, bunların tarihi ve saati  WSB’da  kaydedilir. Böylece herhangi bir zaman karmaşası yaşamadan belirtilen tarihteki backup tan geri dönebilirsiniz. Ntbackupda da benzer bir seçenek media etiketinde gelmekteydi ancak hata yapmanıza sebebiyet verebiliyordu.


Şekil 9 – Hangi tarihten geri dönecekseniz onu seçin.

 
 

Bu ekranda hangi tarihten geri dönmeniz gerekiyorsa o tarihi seçmeniz gerekiyor. Backup alınan tarihler koyu mavi rekle seçili durumdadır. Seçiminizi yapınız ve next butonuna tıklayınız. Daha sonra restore etme türümüzü belirtmeliyiz. Burada 3 tür restore yöntemi var. Files And Folders, Applications, Volumes.

Files And Folders seçeneğiyle belirttiğiniz tek bir dosya, klasör yada birden fazla dosya ve klasörü restore edebilirsiniz.

Applications, Server Backup ile Exchange, Sharepoint gibi servislerin backupını almışsanız onları restore etmenizi sağlar.

Volumes seçeneğiyle ise bir partition ın tamamını restore edebilirsiniz. Ben sadece seçili dosya ve klasörleri restore etmek istediğim için Files And Folders ı seçiyorum.

Select Items to Recover ekranında restore etmek istediğiniz dosyaları seçin ve next butonuna tıklayın.

 
 


Şekil 10 – Restore edeceğiniz klasör  ve dosyaları seçin.

 
 

Bu aşamada aldığınız backup dosyası içinde işletim sistemi dosyaları da varsa, bunları orijinal yerlerine restore edemeyeceğinize dair bir uyarı gelir. Bu durumda ancak bu dosyaları başka bir alternatif klasöre restore edebilirsiniz. Karşınıza bu uyarı çıkarsa OK tıklayın ve devam edin.


Şekil 11 – Recovery seçenekleri

Recovery options ekranında dosyaları, eğer bir engel yoksa orjinal yerine yada alternatif bir yere restore edebilirsiniz.

Restore ederken hedef lokasyonda restore ettiğiniz dosyalar ve dizinler mevcutsa, sihirbazın ne tür bir aksiyon alacağını “When this wizard finds files and folders in the recovery destination” başlığı altında belirleyebilirsiniz. Burada üç farklı seçenek vardır

1-      Create copies so i have both versions of the file or folder : Dosyaları ve dizinleri restore etmenize izin verir. Bununla beraber değişikliğe uğrayan dosya ve dizinlerin bir yedeğini alır. Böylelikle yanlış dosyaları restore etmişseniz veya yaptığınız değişikliği geri almak isterseniz, oluşturulan yedekten geri dönebilirsiniz. Bu seçenekte alınan yedek bir  Volume Shadow Copy yedeğidir.  Server 2008′de previous versions client yazılımını kullanarak ( ki bu özellik artık dahili bir extension olarak geliyor) dosyalarınızı önceki versiyonlarına döndürebilirsiniz.

 
 

2-      Overwrite existing files with recovered files: Hedef dizinde restore ettiğinizle aynı dosyalar varsa, restore ettiğiniz dosyaların varolan dosyaların üzerine yazmasına izin verir. Bu seçenekte önceki seçenekte olduğu gibi VSS yedeği alınmaz. Dolayısıyla bu seçeneği işaretlerken dikkatli olmalısınız.

 
 

3-      Do not recover those files and folders : Restore ettiğiniz dizinde aynı dosyalar mevcutsa, bu aynı olan dosyaları restore etme. Bu şekilde hem var olan dizinde hem de restore ettiğiniz backup dosyasında  aynı dosyalar varsa, mevcut dosyalar değiştirilmez,  bu dosyaları atlanır.

 
 

Bazı dosya ve dizinlerin güvenlik ayarları (NTFS izinleri) çok önemlidir. Silinen veya kayıba uğrayan dosyayı restore etseniz bile, dosyanız eski güvenlik ayarlarına sahip değilse restore işlemi fazla bir önem arz etmeyebilir.  “Security settings”  başlığı altında bulunan
“Restore security settings” seçeneğini kullanırsanız, dosya ve dizinleriniz eski ntfs izinlerine kavuşacaktır.

Gerekli seçimleri yaptıktan sonra next butonuna tıklayarak restore işini başlatalım.


Şekil 12 – Restore edilen dosya ve dizileri takip edeblirsiniz.

Karşınıza gelen ekranda Recover butonuna tıklayarak restore u başlatalım. Restore işlemi sırasında restore edilen dosya ve dizinleri takip edebilirsiniz. Aynı zamanda bir önceki adımda yaptığınız ayarları ve restore ettiğiniz lokasyonu görebilirsiniz. Restore bittikten sonra cancel butonuna tıklayarak bu pencereyi de kapatabilirsiniz.  Hepsi buy doxycycline online bu kadar.

 Bu yazımda elimden geldiğince Server 2008 backup’ı anlatmaya çalıştım. Bir sonraki yazımda backup ve restore için kullanabileceğiniz komut satırı araçları inceleyeceğiz.

İyi günler

 
 

Özgür KOLUKISA

MCSE+CCNA